Welkom op psion.nl

Column: Een ‘burn-out’… En dan?

– Column Karst Tjoelker – 

Vroeger was het nieuws waar je van opkeek. In de krant kwam het nog net niet, maar wie in de jaren tachtig of negentig overspannen thuis zat,  wist ook dat hij (of zij) flink over de tong ging bij de buren en in de familie. De buurman, oom of tante had veel te hard en veel te lang gewerkt en nu was hij of zij compleet uitgeteld. Niet meer in staat iets te doen. Wie het nog nooit had meegemaakt, kon het zich waarschijnlijk maar moeilijk voor stellen. Hoe kan het bestaan, zullen sommigen zelfs gedacht hebben: níks meer kunnen, maar dan ook helemaal niets. Wie zou dat niet vreselijk vinden?

De tijden zijn veranderd. Óf je hebt er anno 2020 één gehad, of je kent tenminste één iemand die het heeft ervaren. Een burn-out. Het is al een tijdje ‘ziekte nummer één’ onder de Nederlandse beroepsbevolking; één op de zes mensen heeft last van verschijnselen, wat neerkomt op 1,4 miljoen personen (het jaar daarvoor ging het om 1,2 miljoen mensen). Het verzuim dat die klachten opleveren wordt ook steeds langer, becijferde TNO vorig jaar: was het werkstress-gerelateerde verzuim in 2015 nog 24 dagen, zo kwam het in 2019 op maar liefst 30 dagen. Iedereen weet: burn-outs zijn een groot maatschappelijk probleem dat elk jaar  weer groter wordt.

‘Bij mij heeft het een jaar geduurd’

Over een paar maanden werk ik twee jaar voor PSION. Aanvankelijk verwachtte ik veel overspannen mensen te treffen, maar de werkelijkheid bleek anders. Als ik het aantal cliënten wil tellen dat daadwerkelijk overspannen was door te hard werken, heb ik maar één hand nodig en dan nog niet eens alle vingers. Van alle misvattingen die er bestaan over burn-outs en overspannenheid is dit misschien wel de grootste: dat spanningsklachten vooral voortkomen uit (te) hard werken.

Deze conclusie kan tot veel misvattingen leiden, dus laat ik er helder over zijn: bij velen speelde stress absoluut een rol. Voor zover ik kan inschatten, hadden veel mensen een degelijk arbeidsethos en in vier van de vijf gevallen ook de absolute wil om (weer) te werken. Echter, de spanning was vaak hoog opgelopen door problemen buiten het werk om, maar het werk was de uiteindelijke – en zeer logische – plek waar iemand ging merken dat het niet meer ging. Op die plek werd de spanning angst,  werd er minder gepresteerd en werd men veel meer moe dan anders. Niet per se door het werk,  maar wel omdat de reserves op waren.

Het lastige is dat mensen soms tóch denken dat het aan het werken ligt en daarbij worden ze vaak gesterkt door de adviezen van familieleden, collega’s, of zelfs de huisarts. ‘Doe het vooral rustig aan’, zeggen ze in koor, of: ‘neem de tijd.’ Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen achter deze adviezen, maar ik weet inmiddels ook dat ze niet altijd positieve, soms zelfs schadelijke, effecten kunnen hebben.

Angst

Soms raad ik aan iets minder hard te werken of anders te gaan werken, maar veel vaker gaat een interventie over omgaan met gebeurtenissen. Over omgaan met gevoel en het toelaten en verwerken van moeilijke emoties in plaats van omgaan met e-mails of planningen. Wie zich in het eerste ontwikkelt, merkt vaak ook dat het tweede meer vanzelf gaat.

Daarna komt het volgende obstakel: de rentree naar de werkvloer. De eerste stap is vaak groot, omdat dat nou juist de plek is waar men is ingestort of tegen de muur is aangelopen. Wat absoluut niet helpt, heb ik ook kunnen leren, is het te lang wachten met het nemen van die stap. Dan wordt de drempel hoog, soms zelfs meters hoog en lijkt alles wat werk te maken heeft ontzettend gevaarlijk. Ik vergelijk uitval door spanningsklachten daarom wel eens met een auto-ongeluk: als je er één hebt gehad, doe je er goed aan om zo snel mogelijk weer in de auto te gaan zitten en langs de plek te rijden waar het is misgegaan. Zo leert je systeem dat er niets te vrezen valt en dat er uiteindelijk maar één grote vijand is. De angst dat het wéér misgaat.

Meer weten?

Ervaar jij spanningsklachten en hierdoor problemen op het werk? Neem dan contact op met PSION en vraag naar de mogelijkheden.

Laatste nieuws